Waarom we allemaal op ‘Urban tour’ moeten door het Groninger platteland

Charlotte Corstanje is mode-antropoloog, medeoprichter van Wad en Design en gefascineerd door alles wat met cultuur, mode en identiteit te maken heeft. We nodigden haar uit op ons festival: hieronder lees je haar ervaringen.

Waarom we allemaal op ‘Urban tour’ moeten door het Groninger platteland

"In mijn voorbereiding op het bezoek aan festival Terug naar het begin, leek het me een spannend idee om op Urban Tour te gaan in Appingedam. De organisatie had mij namelijk gevraagd om mijn ervaringen en observaties van ‘de ander’ vast te leggen in een blog. Als medeorganisator van Wad & Design ben ik bezig met de hedendaagse beleving van erfgoed en hoe we ambachten in kunnen zetten voor een duurzaam behoud van een lokale cultuur. En als Randstedeling verheugde ik me enorm op urban tour te gaan door het Groninger platteland.

Volgens Birgit Donker, directeur van het Mondriaan Fonds, is de meest duurzame manier om erfgoed te behouden, het weer een functie te geven. “Bij publieke ruimtes zijn burgers mede eigenaar. Zij moeten zich ook eigenaar kunnen voelen van die ruimte. Ze dragen er ten slotte aan bij en het wordt voor hen bewaard en tentoongesteld” (Reinwardt Memorial Lecture 2013). Wat me opviel tijdens het festival, was hoe de bezoekers intens aan het genieten waren van de muziek en de bijzondere ambiance in de kerkjes. Zeker tijdens het slotconcert van Fuse in de Nicolaïkerk. Rechts naast mij zat een dame die meerdere keren opstond om actief mee te swingen op de unieke mix van klassiek, jazz, pop en improvisatie. Haar feestje werd mijn feestje en ze deed me realiseren dat door middel van muziek en theater we weer een reden hebben om naar de kerk te gaan.

Kerken zijn voor mij de plek waar een bepaalde levensbeschouwing wordt gepredikt. Een kerk staat symbool voor een bepaalde levensstijl, geloofsuitingen en rituelen maar ook voor (nieuwe) mogelijkheden. Ik ben niet gelovig en ga dus niet voor die reden naar de kerk. Als antropoloog ben ik wel van de cultuurbeleving, en al helemaal als ik daarbij wordt geprikkeld na te denken over mijn eigen culturele verleden, zeker binnen de context van een middeleeuwse kerk. Erfgoed bouwt ten slotte een brug tussen vorige en volgende generaties. Maar, erfgoed moet wel binnen een hedendaagse context geplaatst worden, anders vergeten we het.

Festival Terug naar het begin geeft een nieuwe context aan het Groninger erfgoed. En, doordat mensen zoals ik komen, krijgt het lokale erfgoed nationale draagkracht. Of wellicht maakt dat niet eens uit. Lokaal, nationaal of globaal, als er maar draagkracht wordt gecreëerd. Want waarom zouden we dingen anders bewaren? Volgens Birgit Donker is deze inbedding van groot belang voor het behoud van ons nationaal erfgoed: de noodzaak van die betekenisvolle ervaringen. “Want als er geen vertaling is, kan er geen draagvlak zijn voor het bewaren van erfgoed. En als er geen draagvlak is, dan staat het kastje van oma (of die van Berlage) zomaar op straat” (ibid).

De belangrijkste conclusie die ik kan trekken naar aanleiding van mijn observaties, is toch wel dat door het observeren van anderen, je met name veel meer te weten komt over jezelf; jouw plek binnen een gemeenschap, jouw plek binnen de maatschappij en in dit specifieke geval de positie die je inneemt over het behoud van ons gezamenlijke erfgoed. Tijdens mijn bezoek aan de kerk in Godlinze vond ik stiekem toch ook dat de kerk een beetje van mij werd. Door de prachtige schilderingen op het plafond, de ritmische patronen en het inspirerende kleurenpallet waande ik mij namelijk vol trots in de wonderenwereld van mijn eigen culturele achtertuin."

Charlotte Corstanje