Navigatie overslaan

De Verwonder Tour - IVAK

  • Alle dagen
  • Puzzel
118534581 3452268138156942 9031838488989025746 n

Bij de start van je ontdekkingstocht ontvang je naast de plattegrond, ook opdrachten van de Verwonder Tour.

IVAK is er de afgelopen tijd op uitgegaan en heeft per route leuke (kijk)opdrachten verzameld! Verken, ontdek en verbaas je over de Gemeente Eemsdelta. Los je de puzzel op? Dan maak je kans op vrijkaarten voor TNHB 2022!

Zoek hieronder de route die jij volgt.

Klik op de vragen hieronder voor meer achtergrondinformatie en fototips!

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 1A

Deze houten constructie met luidklok is een zeldzaam verschijnsel in de provincie Groningen! De klok stamt uit 1949, de eerdere klok werd gestolen door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog.

Fototip:
Ga onder de klok staan of liggen en maak een foto recht omhoog.

Sinds 2011 is de toren een van de Landmerktorens. Hiervoor siert een door Onix ontworpen trap het toreninterieur. Vanaf het nieuwe balkon aan de achterkant heb je uitzicht tot aan het wad.

Fototip:
Maak een panoramafoto vanaf het balkon: kies panorama op je telefoon en verplaats hem in een vloeiende beweging van links naar rechts.

Deze bedreigde weidevogel komt in het Groningse wierdenlandschap haar eieren uitbroeden. Het gebied wordt door verschillende partijen beschermd zodat de vogels blijven terugkomen en de getallen weer toenemen.

Fototip:
Spot een vogel en zet ‘m op de foto.

In Groningen zijn veel kerkjes uit de vroege Middeleeuwen bewaard gebleven. De bouwstijl uit deze periode kun je onder andere herkennen aan de kleine rondgebogen vensters. De kerk is vrijwel het enige restant van het dorp Marsum, dat bij het beleg van Delfzijl (1813-1814) in de Franse tijd bijna compleet werd verwoest.

Fototip:
Zoom in op een detail en zet het op de foto: laat iemand raden wat het is.

Rond 1500 werd hier uit de kerk een zilveren ciborie (hostiehouder) gestolen, met daarin nog drie gewijde hosties. Al vluchtend wierp de dief de hosties in een put vlakbij Solwerd, waarna het water geneeskrachtig werd. Boven de put werd een kapel gebouwd, bij de kerk van Solwerd. Het geneeskrachtige water trok veel belangstelling, maar na de reformatie bekoelde de aandacht. In 1682 werd de put in opdracht van de predikant gedempt.

Fototip:
Maak een foto van de kerk vanaf een laag standpunt waardoor hij nog forser overkomt.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 1B

Deze 'verhoging' in het landschap bevindt zich aan de rand van de vroegere Fivelboezem en stamt van rond het begin van de jaartelling.

Fototip:
Maak een foto van het landschap met een lage horizon (veel lucht!)

Het kerkhof is bijzonder wat betreft de grafteksten en symbolen die er te vinden zijn. Er worden zelf excursies naar toe georganiseerd.

Fototip:
Lees de grafschriften op de achterzijde van de zerken. Fotografeer je favoriet.

De onregelmatige, soms ook niet-natuurlijke stroompjes stromen al eeuwen lang door het Groninger landschap. De naam is verwant aan meer in de betekenis watervlakte.

Deze Damster Sjoel is de oudste synagoge in de provincie Groningen. Het monument is gebouwd in 1801 en beschikt over een indrukwekkend hemelsblauw koepelplafond!

Deze kerk had vroeger een losse toren, nadat deze omviel in 1665 werd er op het dak dit 'torentje’ gebouwd.

Fototip:
Loop rond de kerk en fotografeer een detail wat je opvalt.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 1C

Helaas geen spannend verhaal over het hoe en waarom van deze '.....'. Wel een ander spannend weetje: in 1984 zijn rond de kerk Romeinse resten gevonden, waaronder bronzen beeldjes van Minerva en Mercurius: deze wierde werd dus al vroeg bewoond.

Fototip:
Maak een foto op het kerkhof waarbij schaduw je onderwerp is.

Deze jonkheer heeft veel voor deze kerk betekend. Zijn naam en wapen zijn te vinden op de gedenksteen in de kerk. Ook in de windvaan is zijn wapen te zien: dit dankte hij aan zijn bijdrage aan de bouw van de toren.

Fototip:
Kies het wapen op de gedenksteen die je het mooist vindt en fotografeer het.

Een stellingmolen is een hoge windmolen met een galerij of stelling. Zo'n molen staat meestal in bebouwd gebied en moet zo hoog zijn om binnen de bebouwde kom voldoende wind te kunnen vangen!

Fototip:
Speel eens met het perspectief: maak een foto waarbij het lijkt alsof je de molen tussen je duim en wijsvinger beet hebt.

De dakvorm die je hier ziet, komt vooral voor bij Romaanse kerkjes in de provincie Groningen, en keren na 1900 terug in de Neo-Romaanse stijl.

Fototip:
Maak een foto waarbij het pad naar de kerk en de toren in elkaars verlengde liggen. Het lijkt dan net of het pad en de kerk even breed zijn.

Dit venster was mogelijk een Hagioscoop: het bood van buitenaf zicht op het altaar. Hierdoor konden mensen die niet naar binnen mochten wegens een besmettelijke ziekte of het plegen van een misdrijf toch de dienst volgen.

Fototip:
Probeer het interieur te fotograferen door het kleine venster.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 2A

Deze vogel is een christelijk symbool voor totale zelfopoffering. Volgens de legende voedt de vogel haar jongen met haar eigen bloed. Hier in deze context herinnert het oorlogsmonument de Damsters aan het offer dat de oorlogsslachtoffers tijdens de bezettingsjaren brachten voor een leven in vrijheid.

Fototip:
Zoek de “kaak” en maak een selfie met de kroon boven je hoofd.

Omstreeks 1900 werd op de begraafplaats een metaheerhuis gebouwd, waar de doden werden verzorgd en van waaruit de uitvaart plaatsvond.

Op veel joodse graven liggen kleine steentjes. Een oeroude traditie, op te vatten als een teken dat het graf met een bezoek werd vereerd.

Fototip:
Breng de synagoge in beeld met op de voorgrond de steentjes op het monument. Als het kan stel dan scherp op de steentjes.

De zware grond in dit gebied was moeilijk te bewerken, maar afgraven en er stenen en dakpannen van bakken ging prima. Er stonden vroeger in dit gebied dan ook veel meer steenfabrieken.

Fototip:
Maak een foto van de fabriek met een lage horizon.

Deze massieve pilaren werden gebruikt als plaatselijke verzwaring om het muurwerk te versterken.

Fototip:
Naast het portaal aan de waterkant van de kerk bevinden zich twee nissen. Ga hiervoor staan en maak een portret.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 2B

De 17e-eeuwse preekstoel is het enig overgebleven oude meubelstuk. De rest ging verloren bij een brand in 1957. Wel zijn er nog resten te zien van een 14-eeuws stenen doksaal.

Fototip:
Maak als dat kan op je mobiel een panoramafoto waarbij je met je camera een vloeiende beweging maakt.

Fiets je verder door het landschap dan passeer je via een Hoogholtje (een hoge houten brug) de eeuwenoude waterloop, de Godlinzermaar: een voormalige wadgeul. Hoog op het bruggetje heb je bij helder weer in de winter -wanneer er weinig blad op de bomen zit- zicht op de torenspitsen van Godlinze, Losdorp, Spijk, Bierum, Holwierde, Delfzijl, Appingedam, Tjamsweer, Oosterwijtwerd, Leermens en met een beetje geluk Eenum, Loppersum en Zeerijp!

De oudste ankers komen voor vanaf de 13e eeuw. Vanaf ongeveer 1600 werd het mogelijk in het halfafgekoelde ijzer met een beitel strepen of kerven te hakken, de zogenaamde smidstekens.

Fototip:
Muurankers komen in veel verschillenden soorten en maten voor. Probeer er gedurende je tocht zoveel mogelijk te spotten en maak er een collage van.

De gedenksteen vertelt dat in 1554 , ten tijde van de juffer, er werkzaamheden aan de toren werden verricht. Waarschijnlijk is de oorspronkelijke ‘juffertoren’ (spits) destijds vervangen door de huidige zadeldaktoren.

Fototip:
Maak een close-up van een van de woorden van de gedenksteen.

Hieronder bevindt zich een luik naar een lage, ruime kelder, die tijdens de Tweede Wereldoorlog dienst heeft gedaan als schuilkelder voor onderduikers.

Fototip:
De kerk wordt omgeven door bomen. Neem afstand en probeer een foto te maken met de kerk centraal omzoomd door deze bomen.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 2C

Deze grote kerk uit de 14e eeuw toont karakteristieke kenmerken van de overgang van romaanse bouwstijl naar gotiek: hoge gewelven, spitsbogige vensters, maar ook ronde ramen, siermetselwerk en rondstaven rondom de vensters.

Fototip:
Fotografeer de kerk en toren zo dat duidelijk te zien is dat ze los van elkaar staan.

Fototip:
Neem eens een foto van binnen naar buiten: het raam omlijst de bomen en de lucht als in een schilderij. Je hebt te maken met tegenlicht. Door op het scherm van je telefoon te tikken past hij de belichting wat aan. Je kunt ook flits proberen: dan worden de muren belicht.

Een doorsnee-tekening van de molen met de verschillende onderdelen is te zien op het informatiebord vlak bij de weg. En op de tweede verdieping van de molen vind je het onderdeel waar we in deze opdracht naar zoeken!

Fototip:
Probeer alle wieken van de molen op de foto te krijgen.

In het koor vind je afbeeldingen van heiligen en verhalen uit het Nieuwe Testament, en in de Mariakapel acht scenes uit het leven van Maria. De Fresco's stammen uit de 15e eeuw.

Fototip:
Liggend op je rug op de grond kan je de fresco's mooi in beeld brengen.

Ook de gewelven zijn op deze manier beschilderd, in verschillende tinten.

Fototip:
Probeer de lichtval op de muur en/of vloer te vangen in een foto.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 3A

Waar de letters voor staan weten we helaas niet. Bekijk ook even de mooie gevelsteen waarin het wapen van Appingedam wordt verbeeld. De pelikaan is ook opgenomen in het wapen van de nieuwe gemeente Eemsdelta.

Fototip:
Loop om de kerk en maak een foto van een detail. Laat iemand anders raden waar dit is.

De muren zijn onderverdeeld in twee zones. In de onderste zone wordt elke travee gevuld met twee brede spaarvelden met rondbogen. In de bovenste zone wordt elke travee gevuld met vier smalle spaarvelden, waarvan de middelste twee vensters hebben en de buitenste twee gevuld zijn met visgraatverband.

Fototip:
Maak een foto van 1 van de gevels.

Deze steentjes liggen op veel joodse graven of op de grafsteen. Een oeroude traditie, op te vatten als een teken dat het graf met een bezoek werd vereerd.

Fototip:
Breng de synagoge in beeld met op de voorgrond de steentjes op het monument. Als het kan stel dan scherp op de steentjes.

In 1331 was de kerk nog aan Maria gewijd, maar enige tijd daarna is Nicolaï (Sint-Nicolaas) de beschermheilige geworden. In 1408 wordt zijn naam als eerste genoemd in combinatie met de kerk.

Fototip:
Probeer op een foto zoveel mogelijk metselverbanden te vangen. In het portaal aan de waterkant zie je er veel!

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 3B

Fototip:
Maak een foto met een hoge horizon(weinig lucht!): wat breng je in beeld?

Toen in 1942 bij de boerderij vlak bij de kerk een bom viel, zijn de ramen aan de zuidkant uit de sponning gesprongen. De dorpsbewoners hebben met grote zorgvuldigheid de stukjes glas weer verzameld en dat is hen ook, op een paar stukjes na, gelukt. Na de oorlog zijn ze weer in elkaar gezet en de ontbrekende stukjes zijn erbij gemaakt.

Deze kunstmatige heuvels werden vanaf ongeveer 500 voor christus gebouwd. De latere bedijking zorgde ervoor dat de wierden niet langer gebouwd hoefden te worden.

Fototip:
Maak een foto waarin de horizon precies in het midden zit.

Een beer van een steunbeer is het eerste wat in het oog springt bij de Sebastiaankerk in Bierum. Deze werd in de late middeleeuwen tegen de kerk aangebouwd, toen de toren vervaarlijk begon te verzakken.

Bij Nansum bevinden zich 2 bunkers: een deed dienst als munitieopslagplaats, de ander was een aggregaatbunker.

Tegenwoordig zijn het onderkomens voor schapen. De bunkers die destijds onderdeel uitmaakten van een batterij, stonden tegen de zeedijk aangebouwd. Toen die dijken in de jaren zestig op Deltahoogte moesten worden gebracht stonden ze in de weg en zijn ze gesloopt.

Fototip:
Wanneer je op de dijk staat heb je een mooi zicht op de bunker. Fotografeer liefst met een of meer schapen!

Dit gesteente dat bestaat uit materiaal dat door een vulkaan is uitgestoten. Het kan bestaan uit verschillende componenten, maar het bindende materiaal is vulkanische as.

Fototip:
Maak een close up van een van de stenen zonder het metselwerk zodat de textuur van de steen goed naar voren komt.

DE VERWONDER TOUR - ROUTE 3C

Leuk feitje: het orgel is in 1662 gebouwd maar niemand weet 100 procent zeker door wie.

Fototip:
De indeling van de binnenwanden van de kerk weerspiegelt de buitenzijde met rondboognissen. Zet ze beiden op de foto en vergelijk ze.

Deze dame is een van de weinige vrouwelijke heiligen. Volgens de verhalen was ze uiterst slim en bekeerde ze tientallen romeinse filosofen tot het christendom. Daarnaast brak ze het rad waarop ze geëxecuteerd zou worden, en hielp ze bij het bestrijden van een pestplaag!

Fototip:
Ga op je rug liggen in het midden van de kerk en maak een foto van de gewelven.

De oudste ankers komen voor vanaf de 13e eeuw. Vanaf ongeveer 1600 werd het mogelijk in het half afgekoelde ijzer met een beitel strepen of kerven te hakken: de zogenaamde smidstekens.

Fototip:
Dit soort ijzers komen in veel verschillenden soorten en maten voor. Probeer er gedurende je tocht zoveel mogelijk te spotten.

Op het akkerbouwbedrijf van familie Duisterwinkel in ‘t Zandt worden pootaardappelen, zaaiuien, winterpeen, graan en suikerbieten geteeld!

De oudste van de twee luidklokken die in de toren hangen werd in 1501 gegoten door de beroemde klokkenmaker Geert van Wou en behoorde oorspronkelijk toe aan de Der Aa-kerk in Groningen.

Fototip:
Ga met je buik tegen de toren aan staan en maak een foto langs de muur omhoog.